Pracowała w londyńskiej rozgłośni radiowej. Był zwyczajny dzień pracy, kiedy pojawił się Russell Brand, komik i prezenter, w towarzystwie kilku osób. Bez przywitania podszedł do kobiety, chwycił ją za twarz i zaczął całować. Napierał na nią, aż znalazła się pod ścianą. Dotykał jej piersi i pośladków. Kobieta próbowała się uwolnić, ale nikt z obecnych nie zareagował. Kiedy wreszcie udało jej się odepchnąć Branda i kazać mu odejść, jeden z mężczyzn zaczął się śmiać.

Ponad dwie dekady później tę scenę przywołał sędzia Joel Bennathan, uzasadniając wymiar kary orzeczonej wobec Russella Branda, uznanego przez ławę przysięgłych za winnego zgwałcenia i trzech napaści seksualnych. Wyrok jest nieprawomocny. Sędzia zauważył, że towarzysze komika mogli traktować całe zdarzenie jak kolejny z jego skandalicznych wybryków. Zachowanie Branda stanowiło jednak przestępstwo seksualne.

5 listopada 2026 roku ława przysięgłych uznała Branda za winnego zgwałcenia i trzech napaści seksualnych na czterech kobietach. Czyny zostały popełnione w latach 2004–2009. W odniesieniu do dwóch innych zarzutów zgwałcenia oraz zarzutu usiłowania nieprzyzwoitej napaści zapadły rozstrzygnięcia uniewinniające. Cztery dni później sędzia Joel Bennathan wymierzył Brandowi karę łączną dziesięciu lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz przedstawił ustne uzasadnienie jej wymiaru.

Sędzia rozpoczął uzasadnienie od przypomnienia, kim oskarżony był dwie dekady wcześniej. Opisał go jako człowieka inteligentnego, zabawnego i charyzmatycznego. Następnie nazwał go sprawcą przemocy seksualnej i stwierdził, że jego status chronił go aż do 2023 roku, kiedy dziennikarze „The Times” i Channel 4 ujawnili oskarżenia dotyczące jego zachowania. Publikacje skłoniły kolejne kobiety do przedstawienia swoich doświadczeń.

Brand przez lata budował wizerunek prowokatora. Seksualne aluzje i ostentacyjne przekraczanie obyczajowych granic stanowiły część jego scenicznej osobowości. Zachowania, które powinny budzić sprzeciw, mogły więc uchodzić za przejaw ekscentryczności. Jak długo można jednak usprawiedliwiać czyjeś zachowanie temperamentem i scenicznym wizerunkiem?

W uzasadnieniu znalazła się również historia pracownicy firmy telewizyjnej uczestniczącej w przygotowaniu reklamy DVD z występami Branda. Komik był w złym humorze. Jeden z jego współpracowników przekazał kobiecie, że Brand nie będzie kontynuował pracy, dopóki nie otrzyma od niej masażu. Kobieta poczuła, że nie ma wyboru. Sytuacja przybrała seksualny charakter, a kiedy jej reakcja nie spodobała się Brandowi, zaczęły się obraźliwe komentarze wypowiadane przy innych osobach.

Sędzia uznał zachowanie komika za przejaw arogancji. Zwrócił również uwagę na postawę współpracowników, którzy powinni byli zareagować. Odmówił jednak przyjęcia argumentu prokuratury, że Brand działał wspólnie z innymi w rozumieniu wytycznych dotyczących wymiaru kary. Nie było wystarczających podstaw, by stwierdzić, że obecni mężczyźni wiedzieli, co zamierza zrobić. Ich bierność zasługiwała na krytykę, ale nie uzasadniała przyjęcia dodatkowej okoliczności obciążającej.

Najpoważniejszy czyn, za który uznano Branda za winnego, dotyczył zgwałcenia 21-letniej kobiety w 2009 roku. Była jego wielbicielką. Po jednym z występów nawiązała z nim dobrowolny kontakt seksualny. Kilka dni później spotkali się w jego domu. Doszło do stosunku z użyciem prezerwatywy, na który wyraziła zgodę. Następnie Brand, zgodnie z opisem zdarzenia przyjętym przez sędziego na potrzeby wymiaru kary, zdjął prezerwatywę i bez zgody kobiety rozpoczął penetrację analną. Nie przerwał mimo jej wielokrotnych żądań.

W uzasadnieniu opisano późniejsze upokorzenie pokrzywdzonej oraz długotrwałe konsekwencje zgwałcenia. Kobieta zmagała się z problemami zdrowotnymi, trudnościami w relacjach z innymi ludźmi i poczuciem utraty bezpieczeństwa. Przy wymierzaniu kary sąd uwzględnił również usunięcie prezerwatywy bez jej zgody oraz wielomiesięczny strach przed możliwym zakażeniem HIV.

Wcześniejsza dobrowolna relacja, znajomość ze sprawcą czy decyzja o przyjściu do jego domu nie oznaczają zgody na każdą późniejszą czynność seksualną. Zgoda ma określony zakres i może zostać cofnięta. W przypadku Branda sprzeciw kobiety został zignorowany.

Interesująca jest również ta część uzasadnienia, w której sędzia odnosi się do argumentów prokuratury dotyczących dodatkowych okoliczności obciążających. Prokuratorzy wskazywali między innymi na szczególną podatność dwóch pokrzywdzonych na wykorzystanie. Jedna wcześniej piła alkohol podczas przyjęcia, druga była znacznie młodsza od Branda i podziwiała go jako artystę. Sędzia nie podzielił tego stanowiska. Uznał, że kobiety podejmowały całkowicie rozsądne decyzje: jedna poszła na przyjęcie i wypiła kilka drinków, druga udała się do domu znanego mężczyzny, godząc się na określony rodzaj kontaktu seksualnego. Okoliczności te nie pozwalały na uznanie ich za osoby szczególnie podatne na wykorzystanie w rozumieniu wytycznych dotyczących wymiaru kary. Sędzia podkreślił przy tym, że decyzje kobiet w żaden sposób nie umniejszają odpowiedzialności Branda. Każda z nich zachowywała prawo do odmowy, niezależnie od ubioru, miejsca pobytu czy ilości wypitego alkoholu.

Prokuratura przekonywała również, że popularność Branda powinna stanowić dodatkową okoliczność obciążającą. Sława ułatwiała mu bowiem popełnianie przestępstw, a późniejsza obecność w mediach pogłębiała cierpienie pokrzywdzonych, które przez lata oglądały go w telewizji i czytały o nim w prasie. Sędzia uwzględnił ten drugi aspekt przy ocenie krzywdy wyrządzonej kobietom, odmówił natomiast potraktowania samej rozpoznawalności jako ogólnej okoliczności obciążającej. Zastrzegł, że musi uważać, aby nie karać oskarżonego surowiej tylko dlatego, że jest sławny. Przy wymierzaniu kary decydujące znaczenie miały konkretne okoliczności popełnienia przestępstw i ich skutki.

Obrona wskazywała z kolei na działalność charytatywną Branda, pomoc osobom uzależnionym, życie rodzinne oraz upływ kilkunastu lat od popełnienia przestępstw. Sędzia przyznał, że przedstawione dowody rzeczywistego zaangażowania komika w pomoc innym wywarły na nim wrażenie. Zwrócił również uwagę na konsekwencje pozbawienia wolności dla jego dzieci, przypominając, że wynikają one z przestępstw popełnionych przez ich ojca.

Wytyczne dotyczące przestępstw seksualnych ograniczają znaczenie wcześniejszej dobrej opinii i wzorowego zachowania sprawcy. Sędzia uznał jednak, że całkowite pominięcie okoliczności łagodzących byłoby błędem. Ostatecznie obniżył karę za zgwałcenie o jeden rok.

Można oczywiście zastanawiać się, jakie znaczenie powinna mieć działalność dobroczynna człowieka skazanego za tak poważne przestępstwa seksualne. Trudno też oczekiwać, aby pokrzywdzone przyjmowały takie argumenty bez sprzeciwu. Sąd ma jednak obowiązek uwzględnić okoliczności istotne dla wymiaru kary, również wtedy, gdy przemawiają one na korzyść oskarżonego. Podobnie sędzia ocenił kwestię przyszłego zagrożenia ze strony Branda. Odmówił przyjęcia, że oskarżony nadal stwarza takie zagrożenie, ponieważ nie dysponował wystarczającymi dowodami pozwalającymi na podobne ustalenie.

Uzasadniając wymiar kary, sędzia wyraźnie zaznaczył, że nie uwzględnia zarzutów przedstawionych w dziennikarskim śledztwie ani tych, od których ława przysięgłych uniewinniła Branda. W medialnej dyskusji pojawiały się kolejne relacje dotyczące zachowania komika, ale nie wszystkie znalazły potwierdzenie w rozstrzygnięciu ławy przysięgłych. Sędzia nie mógł traktować ich jak udowodnionych przestępstw przy ustalaniu kary.

Za zgwałcenie Brandowi wymierzono karę dziewięciu lat pozbawienia wolności, a po uwzględnieniu kar za trzy napaści seksualne kara łączna wyniosła dziesięć lat i sześć miesięcy więzienia.

Uzasadnienie wymiaru kary przedstawione przez sędziego Bennathana jest miejscami wyjątkowo ostre. Sędzia mówi o arogancji Branda, lekceważeniu prawa kobiet do odmowy i otoczeniu, które tolerowało jego zachowania. Oddaje również hołd pokrzywdzonym za determinację i odwagę w składaniu zeznań. Jednocześnie odrzuca część argumentów prokuratury, uwzględnia okoliczności łagodzące i wyraźnie oddziela przestępstwa objęte skazaniem od pozostałych oskarżeń.

W uzasadnieniu zwraca uwagę swoboda, z jaką sędzia formułuje ocenę zachowania Branda, oraz skrupulatność, z jaką rozpatruje okoliczności mające znaczenie dla wymiaru kary. Nie próbuje łagodzić wymowy popełnionych czynów, ale też nie wykorzystuje powszechnego oburzenia jako argumentu za surowszą karą. W sprawie człowieka, który przez lata pozwalał sobie na więcej, sędzia odmawia pozwolenia sobie na choćby odrobinę więcej, niż dopuszcza prawo.

Pozostaje jeszcze śmiech mężczyzny, który przyglądał się napaści na pracownicę rozgłośni. Być może wtedy rzeczywiście uważał, że był świadkiem kolejnego żartu Russella Branda. Ponad dwadzieścia lat później sędzia Bennathan przypomniał, jak prawo ocenia takie żarty.

 

Joanna Parafianowicz

Źródło: R v Russell Brand, Sentencing Remarks, Mr Justice Bennathan, Southwark Crown Court, 9 listopada 2026 r. Dokument zawiera uzasadnienie wymiaru kary przedstawione przez sędziego po werdykcie ławy przysięgłych. Nie stanowi pełnego uzasadnienia rozstrzygnięcia o winie. Wypowiedzi sędziego zostały przetłumaczone lub sparafrazowane na język polski.
Share Post
No comments

Sorry, the comment form is closed at this time.